Mgławica Eta Carinae. Rozmiary obrazu: 3,0°x2,5°. Zdjęcie pochodzšce z Cyfrowego Przeglšdu Nieba. © AAO/ROE
Mgławica Eta Carinae jest ogromną mgławicą leżącą w Ramieniu Strzelca w odległości 9000 lat świetlnych stąd. Pomimo dużej odległości centralny obszar mgławicy jest na tyle jasny, że widać go nieuzbrojonym okiem (jednakże wyłącznie z szerokości geograficznych bliskich równikowi oraz na półkuli południowej). Jaskrawe kolory widziane na obrazach mgławicy pojawiają się zazwyczaj tylko na fotografiach, gdyż ludzkie oko nie jest dostatecznie czułe na przyćmione kolory i przy użyciu nieuzbrojonego oka mgławice takie jak Eta Carinae wydają się być wyłącznie białego koloru.
Mgławica Eta Carinae jest skatalogowana jako NGC 3372. Pokrywa około 3 stopni nieba, co przy odległości 8800 lat świetlnych odpowiada średnicy około 460 lat świetlnych. Dwie inne mgławice zostały także dodane do poniższej listy, ale są to prawdopodbnie sąsiednie mgławice niepowiązane z mgławicą Eta Carinae. Odległość do nich jest bardzo niepewna, ale prawdopodobnie również znajdują się w Ramieniu Strzelca.
1 2 3 4 5 6 7 8
Numer Współrzędne Współrzędne Rozm. Typ Odległ. Rozm. Inne Nazwy
Katalogowy równikowe Galaktyczne (min. (l.ś.) (l.ś.)
Ra (2000) Dek. l° b° łuku)
---------------------------------------------------------------------------------------
NGC 3199 10 17,4 -57 55 283,6 -0,9 22' E 7000? 45?
NGC 3372 10 45,1 -59 52 287,7 -0,8 180' E 8800 460 mgławica Eta Carinae
NGC 3503 11 01,3 -59 51 289,5 +0,1 3' E 10000? 10?
|
Kolumna 1: Standardowa nazwa katalogowa mgławicy. Kolumna 2: Rektascencja i deklinacja dla epoki 2000. Kolumna 3: Długość (l) i szerokość (b) galaktyczna. Kolumna 4: Rozmiar kątowy mgławicy w minutach łuku. Kolumna 5: Typ mgławicy: E = emisyjna, R = refleksyjna. Kolumna 6: Przybliżona odległość do mgławicy. Kolumna 7: Przybliżony rozmiar mgławicy w latach świetlnych. Kolumna 8: Alternatywna nazwa mgławicy.
W pobliżu mgławicy Eta Carinae istnieje bardzo wiele gromad gwiazdowych. Wiele z nich to prawdopodobnie gromady pierwszego planu, czyli leżące przed mgławicą. Dwie spośród tych gromad z całą pewnością znajdują się wewnątrz mgławicy, są to: Trumpler 14 i Trumpler 16. W skład Trumpler 16 wchodzi między innymi gwiazda Eta Carinae.
1 2 3 4 5 6 7
Nazwa Współrzędne Współrzędne Rozm. Odległ. Wiek Inne Nazwy
katalogowa Równikowe Galaktyczne (min. (l.ś.) mln
Ra (2000) Dek. l° b° łuku) lat
-----------------------------------------------------------------------------------------
BH 90 10 11,9 -58 04 283,1 -1,5 4' 8400 88
IC 2581 10 27,5 -57 37 284,6 +0,0 5' 8000 14
NGC 3293 10 35,8 -58 14 285,9 +0,1 6' 7600 10 Gromada Klejnotów (ang. Gem Cluster)
NGC 3324 10 37,4 -58 39 286,2 -0,2 12' 7550 6
Collinder 228 10 42,1 -59 55 287,4 -1,0 14' 7200 7
Bochum 10 10 42,3 -59 08 287,0 -0,3 20' 6600 7
Trumpler 14 10 44,0 -59 33 287,4 -0,6 5' 8900 7
Trumpler 15 10 44,8 -59 22 287,4 -0,4 14' 6050 8
Trumpler 16 10 45,0 -59 43 287,6 -0,7 10' 8700 6 Gromada Eta Carinae
Collinder 232 10 45,0 -59 33 287,5 -0,5 4' 7850 5
Bochum 11 10 47,3 -60 05 288,0 -0,9 21' 7850 6
Ruprecht 92 10 53,8 -61 45 289,5 -2,0 7' 7700 63
Trumpler 17 10 56,5 -59 12 288,7 +0,4 5' 7150 51
Bochum 12 10 57,5 -61 43 289,9 -1,8 10' 7250 41
|
Kolumna 1: Standardowa nazwa katalogowa gromady.
Kolumna 2: Rektascencja i deklinacja dla epoki 2000.
Kolumna 3: Długość (l) i szerokość (b) galaktyczna.
Kolumna 4: Rozmiar kątowy gromady w minutach łuku.
Kolumna 5: Przybliżona odległość do gromady.
Kolumna 6: Przybliżony wiek gromady w milionach lat.
Kolumna 7: Alternatywna nazwa gromady.
Źródła: Dias W, Alessi B, Moitinho A, Lépine J, (2002). New catalogue of optically
visible open clusters and candidates. Astron and Astrophys, 389, 871.
Poniżej znajduje się mapa gromad gwiazdowych i mgławic w regionie mgławicy Eta Carinae. mgławica Eta Carinae jest dużą, złożoną mgławicą z wieloma niedawno utworzonymi gwiazdami. Na lewo od mgławicy Eta Carinae znajduje się druga, znacznie słabiej świecąca (i prawdopodobnie odleglejsza) mgławica wokół NGC 3503. Nazwa NGC 3503 odnosi się tutaj jedynie do malutkiego jasnego fragmentu tej mgławicy.
|
Odległość do mgławicy Eta Carinae jest całkiem dokładnie znana dzięki temu, że w sercu mgławicy znajdują się dwie gromady gwiazdowe (Trumpler 14 i Trumpler 16). Mgławica znajduje się około 8800 lat świetlnych stąd w Ramieniu Strzelca. Eta Carinae jest przykładem olbrzymiej mgławicy, którą można by zobaczyć w znacznej odległości ponad Galaktyką; nawet kilkuset tysięcy lat świetlnych. |
Większość mgławic jasnych jest czerwona, ponieważ składają się one głównie wodoru. Podgrzewany wodór emituje jasnoczerwone światło. Poniższy graf przedstawia intensywność promieniowania dla światła widzialnego pochodzącego z mgławicy Eta Carinae. Jest to typowe widmo mgławicy emisyjnej. Najsilniejsza emisja pochodzi z czerwonej linii wodoru-alfa (przy 656 nanometrach), jednakże wodór emituje również trochę słabszego światła niebieskiego (są to linie: beta, gamma i delta, przy długościach fal: 486 nm, 434 nm oraz 410 nm).
Jedyne inne ważne emisje optyczne są spowodowane obecnością tlenu – są to dwie linie [OIII] przy 501 nm i 496 nm. W mgławicach planetarnych często jest to najsilniejsze źródło światła i daje ono niektórym mgławicom planetarnym charakterystyczną niebiesko-zieloną barwę.
Źródła: Hua C, Llebaria A, (1981), Optical Spectrum of the Filamentary HII Region North of the Carina Complex. Astron and Astrophys, 94, 12.
W sercu mgławicy Eta Carinae znajduje się jedna z najbardziej niezwykłych gwiazd. Przed 1840 rokiem Eta Carinae wyglądała jak zwykła, widoczna gołym okiem gwiazda. W 1840 zaczęła zwiększać swoją jasność i w 1848 roku była już drugą pod względem jasności gwiazdą na niebie. Następnie jej jasność zaczęła spadać i w 1880 roku nie można jej już było zobaczyć nieuzbrojonym okiem.
Na poniższym zdjęciu przedstawiona jest gwiazda Eta Carinae. Leży ona obok ciemnej "mgławicy Dziurka od Klucza", której nazwa pochodzi od jej kształtu. Wydaje się, że mgławica Dziurka od Klucza była ciemniejsza pod koniec XIX wieku, kiedy ją po raz pierwszy nazwano. Gwiazda Eta Carinae nie wygląda spektakularnie, jednakże nieznacznie pojaśniała od końca XIX wieku i obecnie znajduje się na pograniczu widoczności gołym okiem.
| Eta Carinae jest supermasywną gwiazdą. Możliwe, że są to w rzeczywistości dwie supermasywne gwiazdy znajdujące się bardzo blisko siebie, każda o masie 60 do 70 mas Słońca. Obraz na prawo to jej najlepsze zdjęcie wykonane przy pomocy Kosmicznego Teleskopu Hubble'a. Gwiazda (lub gwiazdy) leży w centrum dwóch rozszerzających się globul pyłu i gazu, które zostały wyrzucone podczas wybuchu z 1848 roku. Pył sprawia, że gwiazda wygląda na słabiej świecącą niż to w rzeczywistości jest. Gdyby ustawić Eta Carinae w tej samej odległości od nas co Słońce, to świeciłaby ona 5 milionów razy jaśniej niż Słońce. |  |
